पत्रकारिता के माध्यम से बाबा साहेब ने की वैचारिक क्रांति: प्रो.संजय द्विवेदी



  • рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реАрдп рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди (рдПрдирд╕реАрдИрдЖрд░рдЯреА) рдореЗрдВ рдордиреА рдЕрдВрдмреЗрдбрдХрд░ рдЬрдпрдВрддреА

рднреЛрдкрд╛рд▓ ред рднрд╛рд░рддреАрдп рдЬрди рд╕рдВрдЪрд╛рд░ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди (рдЖрдИрдЖрдИрдПрдорд╕реА) рдХреЗ рдкреВрд░реНрд╡ рдорд╣рд╛рдирд┐рджреЗрд╢рдХ рдкреНрд░реЛ.рд╕рдВрдЬрдп рджреНрд╡рд┐рд╡реЗрджреА рдХрд╛ рдХрд╣рдирд╛ рд╣реИ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдмрд╛рдмрд╛рд╕рд╛рд╣реЗрдм рднреАрдорд░рд╛рд╡ рдЕрдВрдмреЗрдбрдХрд░ рдиреЗ рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░рд┐рддрд╛ рдХреЛ рд╕рд╛рдзрди рдмрдирд╛рдпрд╛ рдФрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 36 рд╕рд╛рд▓ рдХреА рд▓рдВрдмреА рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░реАрдп рд╕рд╛рдзрдирд╛ рдХреЗ рдорд╛рдзреНрдпрдо рд╕реЗ рд╡реИрдЪрд╛рд░рд┐рдХ рдХреНрд░рд╛рдВрддрд┐ рдХреАред рдкреНрд░реЛ.рджреНрд╡рд┐рд╡реЗрджреА рдЖрдЬ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реАрдп рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди, рднреЛрдкрд╛рд▓ рдореЗрдВ рднрд╛рд░рдд рд░рддреНрди рдмрд╛рдмрд╛рд╕рд╛рд╣реЗрдм рдбреЙ. рднреАрдорд░рд╛рд╡ рдЕрдореНрдмреЗрдбрдХрд░ рдХреА 134 рд╡реА рдЬрдпрдВрддреА рд╕рдорд╛рд░реЛрд╣ рдореЗрдВ рдореБрдЦреНрдп рдЕрддрд┐рдерд┐ рдХреА рдЖрд╕рдВрджреА рд╕реЗ рд╕рдВрдмреЛрдзрд┐рдд рдХрд░ рд░рд╣реЗ рдереЗред рдЖрдпреЛрдЬрди рдХреА рдЕрдзреНрдпрдХреНрд╖рддрд╛ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди рдХреЗ рдкреНрд░рд╛рдЪрд╛рд░реНрдп, рдкреНрд░реЛрдлреЗрд╕рд░ рд╢рд┐рд╡ рдХреБрдорд╛рд░ рдЧреБрдкреНрддрд╛ рдиреЗ рдХреА рддрдерд╛ рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рдЕрддрд┐рдерд┐ рдореМрд▓рд╛рдирд╛ рдЖрдЬрд╝рд╛рдж рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди, рднреЛрдкрд╛рд▓ (MANIT) рдХреЗ рд╕рд╣ рдкреНрд░рд╛рдзреНрдпрд╛рдкрдХ рдбреЙ. рдордиреЛрдЬ рдЖрд░реНрдп рд░рд╣реЗ ред

рдкреНрд░реЛ.рджреНрд╡рд┐рд╡реЗрджреА рдиреЗ рдХрд╣рд╛ рдмрд╛рдмрд╛ рд╕рд╛рд╣рдм рдиреЗ рд╕рдорд╛рдЬ рд╕реБрдзрд╛рд░ рдФрд░ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕рдорд░рд╕рддрд╛ рдХреЗ рд╡рд┐рдЪрд╛рд░ рдХреЛ рдЬрдирд╛рдВрджреЛрд▓рди рдореЗрдВ рдмрджрд▓ рджрд┐рдпрд╛ред рд╡реЗ рд╕рдВрдХрд▓реНрдк рд╕реЗ рд╕рд┐рджреНрдзрд┐ рдХреЗ рдЕрдкреНрд░рддрд┐рдо рдЙрджрд╛рд╣рд░рдг рд╣реИрдВред рдкреНрд░реЛ.рджреНрд╡рд┐рд╡реЗрджреА рдиреЗ рдХрд╣рд╛ рдХрд┐ рд╡реЗ 'рдореВрдХ рд╕рдорд╛рдЬ' рдХреЛ рд╕реНрд╡рд░ рджреЗрдХрд░ рдЙрд╕рдХреЗ 'рдирд╛рдпрдХ' рдмрдиреЗред рдЙрдирдХреА рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░рд┐рддрд╛ 'рдореВрдХ рдирд╛рдпрдХ' рд╕реЗ рдкреНрд░рд╛рд░рдВрдн рд╣реЛрдХрд░ 'рдкреНрд░рдмреБрджреНрдз рднрд╛рд░рдд' рддрдХ рдЬрд╛рддреА рд╣реИ, рдЬреЛ рдЙрдирдХреА рд╡реИрдЪрд╛рд░рд┐рдХ рдпрд╛рддреНрд░рд╛ рдХреЛ рднреА рд░реЗрдЦрд╛рдВрдХрд┐рдд рдХрд░рддреА рд╣реИред рдЙрдЪреНрдЪ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд┐рдд рд╣реЛрдиреЗ рдХреЗ рдмрд╛рдж рдмрд╛рдмрд╛ рд╕рд╛рд╣рдм рдиреЗ рдЕрдкрдиреА рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░рд┐рддрд╛ рдХрд╛ рдорд╛рдзреНрдпрдо рдЕрдВрдЧреНрд░реЗрдЬреА рдХреЗ рдмрдЬрд╛рдП рднрд╛рд░рддреАрдп рднрд╛рд╖рд╛рдУрдВ рдХреЛ рдмрдирд╛рдпрд╛, рдХреНрдпреЛрдВрдХрд┐ рд╡реЗ рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рдЬрдиреЛрдВ рдХрд╛ рдкреНрд░рдмреЛрдзрди рдХрд░рдирд╛ рдЪрд╛рд╣рддреЗ рдереЗред

рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди рдХреЗ рдкреНрд░рд╛рдЪрд╛рд░реНрдп рдкреНрд░реЛ. рд╢рд┐рд╡ рдХреБрдорд╛рд░ рдЧреБрдкреНрддрд╛ рдиреЗ рдЕрдкрдиреЗ рдЙрджреНрдмреЛрдзрди рдореЗрдВ рдХрд╣рд╛ рдХрд┐ рд╕рдорддрд╛ рдореВрд▓рдХ рд╕рдорд╛рдЬ рдХреЗ рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рдореЗрдВ рдмрд╛рдмрд╛ рд╕рд╛рд╣рдм рдХрд╛ рдпреЛрдЧрджрд╛рди рдЕрддреБрд▓рдиреАрдп рд╣реИред рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди рдХреЗ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдЖрджрд┐рддреНрдп рдирд╛рдпрд░ рдПрд╡рдВ рд╢рд┐рд╡рд╛рдВрд╢ рдкрд╛рдВрдбреЗ рдХреЗ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдмрд╛рдмрд╛рд╕рд╛рд╣реЗрдм рдХреЗ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐рддреНрд╡ рдПрд╡рдВ рдХреГрддрд┐рддреНрд╡ рдкрд░ рдкреНрд░рдХрд╛рд╢ рдбрд╛рд▓рд╛ рдЧрдпрд╛ред

рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдХреЗ рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рдЕрддрд┐рдерд┐ рдбреЙ. рдордиреЛрдЬ рдЖрд░реНрдп рдиреЗ рдмрд╛рдмрд╛ рд╕рд╛рд╣рдм рдХреЗ рд╕рдВрдШрд░реНрд╖ рдПрд╡рдВ рд╕рдорд╛рдЬ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдХрд┐рдП рдЧрдП рдЙрдирдХреЗ рдХрд╛рд░реНрдпреЛрдВ рдХреЛ рд░реЗрдЦрд╛рдВрдХрд┐рдд рдХрд░рддреЗ рд╣реБрдП рдХрд╣рд╛ рдХрд┐ рдРрд╕рд╛ рдХреЛрдИ рд╕реЗрд╡рд╛ рдХрд╛ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдирд╣реАрдВ рд░рд╣рд╛ рдЬрд┐рд╕рдХреЗ рдмрд╛рд░реЗ рдореЗрдВ рдмрд╛рдмрд╛рд╕рд╛рд╣реЗрдм рдиреЗ рдорд╛рд░реНрдЧрджрд░реНрд╢рди рди рдХрд┐рдпрд╛ рд╣реЛред рднрд╛рд░рддреАрдп рд╡рд┐рджреЗрд╢ рдиреАрддрд┐ рдПрд╡рдВ рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛, рд╢реНрд░рдо рд╕реБрдзрд╛рд░реЛрдВ, рд╕рд┐рдВрдЪрд╛рдИ рд╡ рдЬрд▓ рдкреНрд░рдмрдВрдзрди рдПрд╡рдВ рднрд╛рд╖рд╛ рдиреАрддрд┐ рдЖрджрд┐ рд╕рднреА рд╡рд┐рд╖рдпреЛрдВ рдкрд░ рдЙрдирдХреЗ рд╡рд┐рдЪрд╛рд░ рдПрд╡рдВ рдХрд╛рд░реНрдп рдЖрдЬ рднреА рдкреНрд░рд╛рд╕рдВрдЧрд┐рдХ рд╣реИред рдЙрдиреНрд╣реЛрдВрдиреЗ рд╡рд┐рджреЗрд╢реА рд╢рдХреНрддрд┐рдпреЛрдВ рд╕реЗ рдорд┐рд▓реЗ рдЕрдиреЗрдХ рдкреНрд░рд▓реЛрднрдиреЛрдВ рдХреЛ рдареБрдХрд░рд╛ рдХрд░ рдмрд╛рд░-рдмрд╛рд░ рдХрд╣рд╛ рдХрд┐ рд╣рдо рдкреНрд░рдердо рдПрд╡рдВ рдЕрдВрддрд┐рдо рд░реВрдк рд╕реЗ рднрд╛рд░рддреАрдп рд╣реИрдВ рдЗрд╕реАрд▓рд┐рдП рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░рд╣рд┐рдд рд╣рдорд╛рд░реЗ рд▓рд┐рдП рд╕рд░реНрд╡реЛрдкрд░рд┐ рд╣реИред

рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдХрд╛ рд╕рдорд╛рдкрди рдореБрдЦреНрдп рд╕рд▓рд╛рд╣рдХрд╛рд░ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереА рдкрд░рд┐рд╖рдж рдбреЙ. рд╕реМрд░рдн рдХреБрдорд╛рд░ рдХреЗ рдзрдиреНрдпрд╡рд╛рдж рдЬреНрдЮрд╛рдкрди рд╕реЗ рд╣реБрдЖред рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдореЗрдВ рдкреНрд░рдореБрдЦ рд░реВрдк рд╕реЗ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди рдХреЗ рдЕрдзрд┐рд╖реНрдард╛рддрд╛, рдкреНрд░реЛрдлреЗрд╕рд░ рдЬрдпрджреАрдк рдордВрдбрд▓, рдкреНрд░реЛ. рдЪрд┐рддреНрд░рд╛ рд╕рд┐рдВрд╣, рдбреЙ. рд╕реБрд░реЗрд╢ рдордХрд╡рд╛рдирд╛, рдкреНрд░реЛ. рд░рддреНрдирдорд╛рд▓рд╛ рдЖрд░реНрдпрд╛, рдбреЙ. рд╕рдВрдЬрдп рдкрдВрдбрд╛рдЧрд▓реЗ, рдбреЙ. рдЕрд╢реНрд╡рдиреА рдЧрд░реНрдЧ, рдбреЙ. рд░рд╛рдо рдкреНрд░рдХрд╛рд╢ рдкреНрд░рдЬрд╛рдкрддрд┐, рдбреЙ. рдордВрдЬреВ, рдбреЙ рдЕрд▓рдХрд╛ рд╕рд┐рдВрд╣, рдбреЙ. рдХреБрд▓рд╡реАрд░ рд╕рд┐рдВрд╣, рдбреЙ. рдкреНрд░рджреНрдпреБрдореНрди рд╕рд┐рдВрд╣ рд╕рд╣рд┐рдд рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди рдХреЗ рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рдирд┐рдХ рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░реА рд╢реНрд░реА рдорд╣реЗрд╢ рдЖрд╕реБрджрд╛рдиреА рдПрд╡рдВ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереА рдЙрдкрд╕реНрдерд┐рдд рд░рд╣реЗред

;