विज्ञान की आत्मा है जिज्ञासा : डॉ. त्रिवेदी



  • рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдореЗрдВ рдЬрд┐рддрдиреА рдЕрдзрд┐рдХ рдЬрд┐рдЬреНрдЮрд╛рд╕рд╛ рд╣реЛрдЧреА рдЙрддрдирд╛ рд╣реА рд╢реЛрдз рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдкреНрд░реЗрд░рд┐рдд рд╣реЛрдВрдЧреЗ
  • рдПрдирдмреАрдЖрд░рдЖрдИ рд╕рднрд╛рдЧрд╛рд░ рдореЗрдВ “рдЬрд┐рдЬреНрдЮрд╛рд╕рд╛” рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдЖрдпреЛрдЬрд┐рдд

рд▓рдЦрдирдК - рд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рдПрд╡рдВ рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЕрдиреБрд╕рдВрдзрд╛рди рдкрд░рд┐рд╖рдж(рд╕реАрдПрд╕рдЖрдИрдЖрд░),рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╡рдирд╕реНрдкрддрд┐ рдЕрдиреБрд╕рдВрдзрд╛рди рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди(рдПрдирдмреАрдЖрд░рдЖрдИ) рдПрд╡рдВ рдиреЗрд╢рдирд▓ рдПрдХреЗрдбрдореА рдСрдл рд╕рд╛рдЗрдВрд╕реЗрдЬ рдЗрдВрдбрд┐рдпрд╛ (рдирд╛рд╕реА), рд▓рдЦрдирдК рдЪреИрдкреНрдЯрд░ рдХреЗ рд╕рдВрдпреБрдХреНрдд рддрддреНрд╡рд╛рд╡рдзрд╛рди рдореЗрдВ  рдмреБрдзрд╡рд╛рд░ рдХреЛ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП “рдЬрд┐рдЬреНрдЮрд╛рд╕рд╛” рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдПрдирдмреАрдЖрд░рдЖрдИ рд╕рднрд╛рдЧрд╛рд░ рдореЗрдВ рдЖрдпреЛрдЬрд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ | рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдХрд╛ рдЙрджреНрдШрд╛рдЯрди рдХрд░рддреЗ рд╣реБрдП рд╕реЗрдВрдЯреНрд░рд▓ рдЗрдВрд╕реНрдЯреАрдЯреНрдпреВрдЯ рдСрдл рдореЗрдбрд┐рд╕рд┐рдирд▓ рдПрдВрдб рдПрд░реЛрдореИрдЯрд┐рдХ рдкреНрд▓рд╛рдВрдЯреНрд╕ (рд╕реАрдореИрдк) рдХреЗ рдирд┐рджреЗрд╢рдХ рдбрд╛. рдкреНрд░рдмреЛрдз рддреНрд░рд┐рд╡реЗрджреА рдиреЗ рдХрд╣рд╛ рдХрд┐ рдЬрд┐рдЬреНрдЮрд╛рд╕рд╛ рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рди рдХреА рдЖрддреНрдорд╛ рд╣реИ | рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдореЗрдВ рдЬрд┐рддрдиреА рдЕрдзрд┐рдХ рдЬрд┐рдЬреНрдЮрд╛рд╕рд╛ рд╣реЛрдЧреА,  рд╡рд╣ рдЙрдиреНрд╣реЗрдВ рдЙрддрдирд╛ рд╣реА рд╢реЛрдз рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдкреНрд░реЗрд░рд┐рдд рдХрд░реЗрдЧреА | рдЗрд╕рдХреЗ рд╕рд╛рде рд╣реА рдЙрдиреНрд╣реЛрдВрдиреЗ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдХреЛ рдПрдирдмреАрдЖрд░рдЖрдИ рдФрд░ рд╕реАрдореИрдк рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдХрд┐рдпреЗ рдЬрд╛ рд░рд╣реЗ рдХрд╛рд░реНрдпреЛрдВ рдХреЗ рдмрд╛рд░реЗ рдореЗрдВ рднреА рдмрддрд╛рдпрд╛ |

рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдиреЙрд░реНрде рдИрд╕реНрдЯ рд╣рд┐рд▓ рдпреВрдирд┐рд╡рд░реНрд╕рд┐рдЯреА (рдиреЗрд╣реБ)-рд╢рд┐рд▓рд╛рдВрдЧ рдХреЗ рдкреВрд░реНрд╡ рдХреБрд▓рдкрддрд┐ рддрдерд╛ рдмрд╛рдпреЛрдЯреЗрдХ рдкрд╛рд░реНрдХ рдХреЗ рдкреВрд░реНрд╡ рд╕реАрдИрдУ рдкрджреНрдорд╢реНрд░реА рдбрд╛. рдкреНрд░рдореЛрдж рдЯрдВрдбрди рдиреЗ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдХреЛ рдирд╛рд╕реА рдХреА рднреВрдорд┐рдХрд╛ рдХреЗ рдмрд╛рд░реЗ рдореЗрдВ рдЕрд╡рдЧрдд рдХрд░рд╛рдпрд╛ | рдПрдирдмреАрдЖрд░рдЖрдИ рдПрд╡рдВ рдЖрдИрдЖрдИрдЯреАрдЖрд░ рдХреЗ рдирд┐рджреЗрд╢рдХ рдбрд╛. рдПрд╕.рдХреЗ.рдмрд╛рд░рд┐рдХреН рдиреЗ рдХрд╣рд╛ рдХрд┐ рдпрджрд┐ рд╣рдо рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рди рдХреЛ рдЕрдкрдиреЗ рдЬреАрд╡рди рдореЗрдВ рдЕрдкрдирд╛рддреЗ рд╣реИрдВ рддреЛ рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рди рдореЗрдВ рдЙрдЪреНрдЪ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдФрд░ рд╢реЛрдз рдХреЗ рдмрд╛рдж рд╕рд░реНрд╡реЛрддреНрддрдо рд╢рд┐рдЦрд░ рдкрд░ рдкрд╣реБрдБрдЪрд╛ рдЬрд╛ рд╕рдХрддрд╛ рд╣реИ | рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рди рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рдЕрднрд┐рд░реБрдЪрд┐ рд╡рд┐рдХрд╕рд┐рдд рдХрд░ рд╕реНрд╡рдпрдВ, рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд░,рд╕рдорд╛рдЬ  рдПрд╡рдВ рджреЗрд╢ рдХрд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛ рд╕рдХрддрд╛ рд╣реИ | рдЬрд┐рдЬреНрдЮрд╛рд╕рд╛ рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рдЕрднрд┐рд░реБрдЪрд┐ рдХреА рд░реАреЭ рдХреА рд╣рдбреНрдбреА рд╣реИ | рдпреБрд╡рд╛ рдорд╕реНрддрд┐рд╖реНрдХ рдореЗрдВ рд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рдЕрднрд┐рд░реБрдЪрд┐ рдХреА рдЕрд▓рдЦ рдЬрдЧрд╛рдиреЗ рдХрд╛ рд╕рд╛рд░реНрдердХ рдкреНрд░рдпрд╛рд╕ рдЗрд╕ рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдХреЗ рдорд╛рдзреНрдпрдо рд╕реЗ  рдирд╛рд╕реА рдПрд╡рдВ рдПрдирдмреАрдЖрд░рдЖрдИ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ |   

рдбрд╛. рдмрд╛рд░рд┐рдХреН рдиреЗ рдмрддрд╛рдпрд╛ рдХрд┐ “рдЬрд┐рдЬреНрдЮрд╛рд╕рд╛” рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдореЗрдВ рдкреНрд░рддрд┐рднрд╛рдЧ рдХрд░рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП 12 рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд▓рдпреЛрдВ рд╕реЗ рдкреНрд░рддрд┐рдирд┐рдзрд┐ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдХреЛрдВ рдХреЗ рд╕рд╛рде 10-10  рдЫрд╛рддреНрд░реЛрдВ рдХрд╛ рдЪрдпрди рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рд╣реИ | рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХреБрд▓ 120 рдЫрд╛рддреНрд░ рдЪрдпрдирд┐рдд рдХрд┐рдпреЗ рдЧрдП рд╣реИрдВ | рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдХреЗ рдЕрдВрдд рдореЗрдВ рдбрд╛. рдордиреАрд╖ рднреЛрдпрд░ рдиреЗ рдзрдиреНрдпрд╡рд╛рдж рдЬреНрдЮрд╛рдкрд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ |

рдкреНрд░рддрд┐рднрд╛рдЧреА рдЫрд╛рддреНрд░реЛрдВ рдиреЗ рдПрдирдмреАрдЖрд░рдЖрдИ рдХреА рдкреНрд░рдпреЛрдЧрд╢рд╛рд▓рд╛рдПрдВ, рдЙрдкрдХрд░рдгреЛрдВ рдПрд╡рдВ рдмреЛрдЯреЗрдирд┐рдХрд▓ рдЧрд╛рд░реНрдбрди рдХреЛ  рд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХреЛрдВ рдХреЗ рд╕рд╛рде рджреЗрдЦрд╛ | рдЗрд╕ рдореМрдХреЗ рдкрд░ рдПрдирдмреАрдЖрд░рдЖрдИ рдХреЗ рд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рдбрд╛.рдЖрд░.рдбреА.рддреНрд░рд┐рдкрд╛рдареА, рдбрд╛. рд╡рд┐рд╡реЗрдХ  рд╢реНрд░реАрд╡рд╛рд╕реНрддрд╡, рдбрд╛. рд░рдореЗрд╢ рд╢рд░реНрдорд╛, рдбрд╛.рдкреА.рдП.рд╢рд┐рд░рдХреЗ, рдбрд╛. рд╢рд░рдж рд╢реНрд░реАрд╡рд╛рд╕реНрддрд╡, рдбрд╛.рдмреА.рдПрдо.рд╕рд┐рдВрд╣, рдбрд╛.рдЕрд▓рдЦ рд▓рд╣рд░реА, рдбрд╛. рдкреБрдиреАрдд рдПрд╕ рдЪреМрд╣рд╛рди, рдбрд╛. рдкреАрд╕реА рд╡рд░реНрдорд╛, рдбрд╛. рдкрдВрдХрдЬ рд╢реНрд░реАрд╡рд╛рд╕реНрддрд╡, рдбрд╛. рджреЗрд╡рд╛рд╢реАрд╖ рдЪрдХреНрд░рд╡рд░реНрддреА, рдбрд╛. рдордиреАрд╖ рд╕рд╛рд╡рдВрдд, рдбрд╛. рдЕрдВрдЬреВ рдкрдЯреЗрд▓, рдбрд╛. рдХреЗ рдкреНрд░рднреБ рдХреБрдорд╛рд░, рдбрд╛. рдордиреАрд╖ рддрд┐рд╡рд╛рд░реА рд╕рд╣рд┐рдд рдЕрдиреНрдп рд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рд╡ рдирд╛рд╕реА  рд╕реЗ рдбрд╛. рдорд╛рдирд╡реЗрдВрджреНрд░ рддреНрд░рд┐рдкрд╛рдареА рдЙрдкрд╕реНрдерд┐рдд рд░рд╣реЗ |

;